Gmina Pyrzyce w 2023 roku wnioskowała o dofinansowanie z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na przebudowę i rozbudowę ulicy Jana Kilińskiego wraz z pełną infrastrukturą towarzyszącą. Całkowita wartość inwestycji oszacowana została na 10 902 539,30 zł, z czego dofinansowanie miało wynieść 5 451 269,65 zł – dokładnie 50% kosztów kwalifikowalnych.

Pomimo przyznanej dotacji, władze miasta zdecydowały, że inwestycja nie zostanie zrealizowana przez gminę w ramach funduszu rządowego. Obecnie przebudowa ma być sfinansowana w całości przez gminną spółkę komunalną, Pyrzyckie Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o. (PPK), przy wsparciu preferencyjnej pożyczki z Banku Gospodarstwa Krajowego w ramach Krajowego Planu Odbudowy.

Rezygnacja z dotacji – decyzja wątpliwa finansowo i prawnie

Uzasadnienie gminy opiera się na twierdzeniu, że przyznana kwota dofinansowania pokrywałaby jedynie część kosztów inwestycji, a reszta byłaby niekwalifikowalna. W efekcie miała powstać konieczność zwiększenia wkładu własnego gminy, co – zdaniem władz – byłoby ryzykowne dla budżetu.

Tymczasem, z punktu widzenia ustawy o finansach publicznych i zasad dyscypliny finansów publicznych, decyzja ta rodzi dwa ważne pytania:

1. Gospodarność i racjonalne wydatkowanie środków publicznych wymaga maksymalnego wykorzystania dostępnych dotacji, szczególnie przy inwestycjach o znaczeniu lokalnym i strategicznym. Odrzucenie 50% dofinansowania z rządowego funduszu, aby zrealizować inwestycję w pełni z budżetu spółki, może budzić wątpliwości co do zgodności z tymi zasadami.

2. Przepisy o drogach publicznych (art. 39 ust. 5) nakładają na właścicieli infrastruktury obowiązek pokrycia kosztów jej przełożenia przy modernizacji drogi. Jednakże wykorzystanie tej regulacji do całkowitego przerzucenia kosztów inwestycji na spółkę w 100% finansowaną z pożyczki budzi pytania o proporcjonalność i adekwatność decyzji.

Pożyczka zamiast dotacji – ryzyko zadłużenia spółki

PPK uzyskało pożyczkę w wysokości 12 687 497,07 zł na realizację inwestycji. Pożyczka oprocentowana jest na 1% i posiada karencję w spłacie kapitału do 2029 roku. Choć warunki finansowe wydają się korzystne, należy pamiętać, że spółka gminna zostaje w pełni obciążona kosztami inwestycji – a pożyczkobiorcą nie jest burmistrz, czy prezes spółki, ale mieszkańcy gminy – oni są de facto gwarantem bezpieczeństwa finansowego PPK, bowiem gmina posiada 100% udziałów.

Analiza skutków finansowych przez władze gminy ograniczała się do zapewnień, że modernizacja sieci wodno-kanalizacyjnej przyniesie długoterminowe oszczędności. Brakuje jednak szczegółowych symulacji budżetowych, które pokazałyby wpływ spłaty pożyczki na finanse spółki i gminy w kolejnych latach.

Decyzja o rezygnacji z dotacji, a następnie zadłużenie spółki komunalnej, może być postrzegana jako niewykorzystanie środków publicznych oraz ryzyko dla dyscypliny finansów publicznych. Przy obecnych kosztach robót budowlanych i stale rosnących cenach materiałów, logicznym rozwiązaniem byłoby maksymalne wykorzystanie dotacji rządowej, a dopiero w razie konieczności uzupełnienie brakującej części środkami własnymi gminy lub pożyczką.

Choć modernizacja ulicy Kilińskiego jest konieczna, sposób finansowania inwestycji pozostawia wątpliwości co do racjonalności wydatkowania środków publicznych i zgodności z zasadami dyscypliny finansów publicznych. W efekcie mieszkańcy Pyrzyc mogą być obciążeni kosztami decyzji, które mogłyby zostać ograniczone przy pełnym wykorzystaniu przyznanej dotacji.

Nie wiadomo, w jaki sposób zadłużenie Pyrzyckiego Przedsiębiorstwa Komunalnego wpłynie na rachunki mieszkańców. Pożyczka z Krajowego Planu Odbudowy ma preferencyjne oprocentowanie i karencję w spłacie kapitału, jej koszt w końcu będzie musiał zostać pokryty. Pieniądze na spłatę pożyczki nie pojawiają się znikąd – obciążą budżet spółki, a pośrednio mogą przełożyć się na wyższe opłaty za wodę i ścieki dla mieszkańców Pyrzyc.

Warto również zwrócić uwagę na okres karencji pożyczki, który przewiduje możliwość rozpoczęcia spłaty dopiero w 2029 roku, jest on dla burmistrz Marzeny Podzińskiej wyjątkowo wygodny. Zgodnie z obecnymi przepisami nie będzie mogła ubiegać się o stanowisko burmistrza w kolejnej kadencji, co oznacza, że ewentualne konsekwencje finansowe inwestycji nie obciążą jej bezpośrednio. Nie można też wykluczyć, że wraz z nowym burmistrzem zmieni się również prezes Pyrzyckiego Przedsiębiorstwa Komunalnego. W takim scenariuszu problem obsługi pożyczki i wynikające z niej zobowiązania spadną na całkowicie nową administrację, a mieszkańcy pozostaną z obciążeniem finansowym wynikającym z decyzji podjętych dziś.

Jak Marzena Podzińska tłumaczy decyzje dotacji i zadłużenia PPK?

Dlaczego, mimo uzyskania dotacji z rządowego programu, miasto nie zdecydowało się na realizację przebudowy ulicy Kilińskiego w okresie, gdy inwestycja mogla zostać sfmansowana z zewnętrznych środków, a dziś ma być ona wykonana w 100% z budżetu gminnej spółki?

– Gmina Pyrzyce złożyła wniosek o dofinansowanie zadania i zgodnie z wytycznymi naboru, dofinansowanie mogło obejmować jedynie określony zakres prac, a pozostałe roboty, nieobjęte katalogiem kosztów kwalifikowalnych, zostały uznane za koszty niekwalifikowalne, czyli nie podlegałyby wsparciu finansowemu. Rezygnacja z przyznanego wsparcia od Wojewody Zachodniopomorskiego nastąpiła z uwagi, iż przyznana kwota dofinansowania okazała się zbyt mała na realizację inwestycji w pełnym zakresie. Przyznana kwota dofinasowania wynosiła 50% kosztów kwalifikowalnych, co oznaczało konieczność znacznego zwiększenia wkładu własnego. Każdy samorząd, podejmując decyzje inwestycyjne, musi kierować się odpowiedzialnością finansową. Przy tak wysokich kosztach zadania brak pełnego zabezpieczenia środków mógłby narazić budżet Gminy Pyrzyce na znaczące obciążenia.

Mając na uwadze budżet gminy oraz konieczność wykonania ważnych inwestycji, poszukiwałam innych rozwiązań. Przebudowa ulicy jest bardzo ważnym zadaniem dla gminy Pyrzyce, ponieważ ul. Kilińskiego znajduje się w centrum miasta i przebudowa znacząco poprawi komfort poruszania się mieszkańców oraz estetykę tej części Pyrzyc. W związku z tym Pyrzyckie

Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o. złożyło wniosek do Banku Gospodarstwa Krajowego na modernizację sieci wodociągowej wraz z odtworzeniem nawierzchni.

Zakres inwestycji realizowanej przez Pyrzyckie Przedsiębiorstwo Komunalne obejmuje przebudowę sieci wodociągowej oraz kanalizacji ogólnospławnej w ul. Kilińskiego w Pyrzycach wraz z odtworzeniem nawierzchni drogowej. Wydatki konieczne do poniesienia przez Spółkę, są finansowane wyłącznie z Krajowego Planu Odbudowy w ramach Pożyczki na Zieloną Transformację Miast udzieloną Spółce przez Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach programu Unii Europejskiej NextGenerationEU.

Ponadto, PPK Sp. z o.o. w przeciwieństwie do Gminy jest czynnym płatnikiem podatku VAT. PPK działając jako inwestor ma możliwość w 100% odliczenia podatku VAT zapłaconego w związku z realizowaną przez siebie inwestycją. Gdyby inwestorem całego zadania była wyłącznie Gmina, do kosztów inwestycji należałoby doliczyć 23% podatku VAT gdyż nie podlegałby on odliczeniu przez Gminę.

Jakiej wysokości kredyt zaciągnie PPK na realizację tej inwestycji?

– Chciałabym zaznaczyć, że mamy do czynienia nie z kredytem, lecz z pożyczką z Krajowego Planu Odbudowy w ramach Pożyczki na Zieloną Transformację Miast udzieloną Spółce przez Bank Gospodarstwa Krajowego na warunkach preferencyjnych tj. 1% .

Kwota udzielonej pożyczki dla Pyrzyckiego Przedsiębiorstwa Komunalnego wynosi 12 687 497,07 zł.

Kto podjął decyzję o rezygnacji z dofinansowania oraz na jakiej podstawie oceniono, że wówczas inwestycja nie była zasadna – skoro obecnie konieczne jest zadłużenie spółki komunalnej, aby ją zrealizować?

– Decyzję o rezygnacji z przyznanego dofinansowania podjęłam po dokładnej analizie oraz uzgodnieniach wewnętrznych dotyczących kosztów i zakresu inwestycji. Na podstawie tej oceny stwierdziłam, że realizacja zadania w ramach przyznanych środków nie byłaby możliwe przy udziale środków własnych ponieważ trzebabybyło zaciągnąć kredyt o czym poinformowałam Radnych Rady Miejskiej. Dlatego poszukiwałam innych rozwiązań w szczególności tych które będą tańsze. Ponadto, należy nadmienić iż właścicielem sieci wodociągowo-kanalizacyjnej w ul. Kilińskiego jest

PPK. Sp. z o.o. – ze 100% udziałem Gminy Pyrzyce. Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 5 ustawy o drogach publicznych jeżeli budowa, przebudowa lub remont drogi wymaga przełożenia urządzenia, o którym mowa w ust. 3 (tj. infrastruktura umieszczona w pasie drogi niezwiązana z drogą) koszt tego przełożenia ponosi jego właściciel. Zatem zgodnie z literą prawa koszty przebudowy sieci wod-kan poniesie Spółka.

Jednocześnie zaskakujący jest fakt oraz wysunięty wniosek w zadanym przez Pana pytaniu, które cytuje: „inwestycja nie była zasadna”, gdyż nigdy nie stwierdziłam braku zasadności tej inwestycji. Wręcz przeciwnie, to ja podjęłam działania zmierzające do przejęcia od Powiatu Pyrzyckiego tej drogi, mając na celu jej kompleksową modernizację.

Czy urząd przeprowadził analizę skutków finansowych dla mieszkańców i spółki gminnej wynikających z obciążenia jej pełnym kosztem inwestycji, oraz jakie ryzyka zidentyfikowano w kontekście zadłużenia spółki?

– Zagadnienia dotyczące wpływu inwestycji na sytuację ekonomiczną spółki , były omawiane w ramach bieżących uzgodnień. Przedsięwzięcie nie wpłynie w żaden sposób negatywnie na funkcjonowanie spółki PPK, wprost przeciwnie – modernizacja sieci ma charakter konieczny i korzystny, ponieważ obecna infrastruktura jest w dużym stopniu wyeksploatowana, co wiąże się z częstymi awariami, przerwami w dostawie usług oraz regularnym ponoszeniem kosztów napraw. Wykonanie przebudowy pozwoli te koszty ograniczyć i zwiększy niezawodność systemu na wiele lat. Ponadto, przed podjęciem przez Bank Gospodarstwa Krajowego pozytywnej decyzji o udzieleniu pożyczki, wniosek PPK o pożyczkę przeszedł całą wymaganą ocenę formalną i merytoryczną. Przeprowadzona została szczegółowa analiza sytuacji ekonomiczno-finansowej Spółki,jej zdolność do obsługi zadłużenia, wpływ przeprowadzonej inwestycji na obniżenie kosztów bieżącej eksploatacji sieci wod-kan, która dzisiaj przysparza sporo problemów ze względu na jej stan techniczny oraz skutki finansowe inwestycji dla mieszkańców. Warunki Pożyczki na Zieloną Transformację Miast w Ramach KPO są preferencyjne i dużo korzystniejsze od warunków kredytów inwestycyjnych dostępnych na rynku. Pożyczka udzielona została na okres do 15.02.2046r. Karencja w spłacie kapitału pożyczki wynosi 2 lata od dnia zakończenia inwestycji tj. do 14.07.2029r. Raty kapitałowe są stałe, oprocentowanie pożyczki jest stałe przez cały okres spłaty i wynosi 1% w skali roku. Pożyczka jest wolna od opłat i prowizji związanych z jej udzieleniem. Przedmiotowa pożyczka jest obecnie najkorzystniejszym i najtańszym instrumentem finansowym dostępnym na rynku służącym do finansowania tego typu inwestycji. Dla porównania oprocentowanie standardowego kredytu inwestycyjnego wynosi obecnie w zależności od banku 5,65-8,15% (WIBOR 3M + marża banku 1,5-4%).

Jak władze miasta uzasadniają tę decyzję w świetle zasad gospodarności i efektywności wydatkowania środków publicznych – zwłaszcza że zrezygnowano z dotacji, a teraz inwestycja obciąży lokalne finanse w całości?

– Pytanie, choć porusza sprawy już wcześniej omawiane, pozostaje niejasne. Niemniej pozwolę sobie jeszcze raz podkreślić, że podjęłam decyzję o rezygnacji z dotacji, kierując się zasadą gospodarnego i racjonalnego wydatkowania środków publicznych. Otrzymane dofinansowanie pokrywało jedynie niewielki procent kosztów całej inwestycji, która – ze względu na jej szeroki zakres i obecne ceny robót budowlanych – należy do bardzo kosztownych. Realizacja zadania przy tak niskim poziomie wsparcia zewnętrznego oznaczałaby konieczność pokrycia zdecydowanej większości wydatków z ograniczonego budżetu Gminy, co mogłoby prowadzić do nadmiernego obciążenia poprzez zaciągnięcie komercyjnego kredytu bądź obligacji.