Niedawno Instytut Sobieskiego opublikował raport doktora Łukasza Zaborowskiego pt. „Korekta układu województw – ku równowadze rozwoju”. Dokument kwestionuje obecny podział województw i umniejszenie znaczenia niektórych miast, a także proponuje nowe rozwiązania. Co to ma wspólnego ze Szczecinem?
Od początku tego raportu jego autor nie ukrywa, że nie jest mu po drodze z obecnym kształtem podziału województw.
– Obecny układ województw nie jest wynikiem żadnej spójnej koncepcji, lecz przypadkową hybrydą – pisze dr Łukasz Zaborowski – Powstała ona w wyniku rozszerzenia modelu województw „dużych” o kilka „średnich”. Wskutek zakulisowych targów politycznych niektóre ośrodki zachowały regionalną samodzielność, a inne ją utraciły. W „dodatkowych” województwach rangę miast wojewódzkich utrzymały Kielce i Opole, Gorzów i Zielona Góra. Utraciły ją między innymi Częstochowa, Kalisz, Koszalin, Radom i Tarnów, choć mają nie mniejsze znaczenie w sieci osadniczej kraju. Takie nierówne traktowanie budzi poczucie krzywdy w kilku pominiętych ośrodkach.
Badacz zaproponował całkowicie nowe rozwiązanie, które ma być aktem sprawiedliwości dziejowej wobec tych mniejszych ośrodków. Wedle niego, ogromne zmiany mają dotknąć Pomorza Zachodniego i Środkowego.
Jak to ma wyglądać, jeśli rzeczywiście doszłoby do nowego podziału?
W raporcie zaproponowano cztery warianty nowego podziału administracyjnego i jedną korektę obecnego układu:
- Korekta (program minimum): województwo zachodniopomorskie zostaje w dotychczasowym kształcie, Szczecin ma się podzielić uprawnieniami miasta wojewódzkiego z Koszalinem;
- Wariant I (minimalny): obecne jednostki zostaną objęte korektami granic; do województwa zachodniopomorskiego zostanie włączony Słupsk, który będzie miał status miasta wojewódzkiego na równi z Koszalinem i Szczecinem (te trzy miasta dzieliłyby między sobą obowiązki stolicy);
- Wariant II (umiarkowany): uzupełnienie województw o standardy państwa; podobnie jak w wariancie I, Słupsk zostaje włączony do województwa zachodniopomorskiego;
- Wariant III (równoważący): największe ośrodki stworzą osobne podmioty; na gruzach zachodniopomorskiego powstają dwa nowe województwa: lubusko-pomorskie (uprawnieniami stolicy podzielą się ze sobą Gorzów Wielkopolski i Szczecin) i krajeńsko-pomorskie (stolicami będą tutaj Koszalin, Słupsk i Piła), taki podział ma nawiązywać do poprzednich systemów wojewódzkich i zasięgów diecezji;
- Wariant IV (makroregionalny): największe miasta zostaną pozbawione wojewódzkich funkcji administracyjnych na rzecz mniejszych; województwo zachodniopomorskie zostaje poszerzone o Gorzów Wielkopolski i Słupsk (razem z Koszalinem będą ośrodkami wojewódzkimi), zaś Szczecin ma dostać miano ośrodka metropolitalnego, bez organów wojewódzkich.
