Wójt, urzędnicy i większość radnych mogą mówić o sukcesie. Plan Ogólny Gminy Dobra został uchwalony. Po trzech latach prac, analiz, konsultacji i sporów samorząd przyjął dokument, który przez najbliższe lata będzie decydował o tym, gdzie można budować domy, prowadzić działalność gospodarczą i rozwijać nowe osiedla.

Dla samorządu uchwalenie Planu Ogólnego jest zakończeniem jednego z najtrudniejszych i najbardziej skomplikowanych procesów planistycznych w historii Gminy Dobra. Urzędnicy podkreślają, że dokument powstawał przez blisko trzy lata, przechodząc przez dziesiątki analiz, uzgodnień z instytucjami państwowymi oraz konsultacji społecznych. Ich zdaniem nowy plan ma zakończyć wieloletni chaos przestrzenny, który narastał wraz z dynamicznym rozwojem gminy i napływem nowych mieszkańców.

W ocenie władz samorządowych Plan Ogólny nie ma być narzędziem ograniczania rozwoju, lecz jego uporządkowania. Wójt Magdalena Zagrodzka oraz jej zastępca Paweł Malinowski przekonują, że gmina potrzebuje jasnych zasad dotyczących lokalizacji nowej zabudowy, rozbudowy infrastruktury drogowej, sieci wodociągowej, kanalizacyjnej czy obiektów użyteczności publicznej. Ich zdaniem bez takich regulacji dalszy rozwój jednej z najszybciej rozrastających się gmin w Polsce mógłby prowadzić do jeszcze większych problemów komunikacyjnych, urbanistycznych i środowiskowych. Samorząd podkreśla również, że dokument został przygotowany zgodnie z nowymi wymogami ustawowymi, które obowiązują wszystkie gminy w kraju.

Władze zwracają także uwagę, że uchwalony dokument nie kończy procesu planowania przestrzennego, lecz dopiero otwiera kolejny etap. To właśnie na jego podstawie mają powstawać przyszłe miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, które będą szczegółowo określały zasady zabudowy na poszczególnych terenach. Samorządowcy podkreślają, że przyjęty plan ma zapewnić równowagę pomiędzy rozwojem budownictwa mieszkaniowego, działalnością gospodarczą oraz ochroną terenów przyrodniczych. Ich zdaniem to dokument, który ma służyć nie tylko obecnym mieszkańcom, ale również kolejnym pokoleniom, które w przyszłości będą decydowały się zamieszkać w Gminie Dobra.

Poza salą obrad nastroje są zupełnie inne

– To nie jest koniec. To dopiero kolejny etap bitwy o nasze majątki – mówi jeden z mieszkańców zaangażowanych w protest przeciwko zapisom planu.

W środę wieczorem odbyło się kolejne spotkanie grupy mieszkańców niezadowolonych z przyjętego dokumentu. Jak ustaliliśmy, rozmowy nie dotyczyły już tylko krytyki samej uchwały. Coraz częściej padają konkretne pytania o działania prawne. Wśród analizowanych scenariuszy znajduje się skierowanie sprawy do wojewody zachodniopomorskiego, który będzie prowadził nadzór nad legalnością uchwały. To standardowa procedura. Każda uchwała rady gminy podlega kontroli nadzorczej i może zostać zakwestionowana, jeżeli zostaną stwierdzone istotne naruszenia prawa. Mieszkańcy liczą właśnie na taki scenariusz.

Ich zdaniem dokument zawiera szereg błędów dotyczących między innymi prognoz demograficznych, bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę czy prognozy oddziaływania na środowisko. Wskazują również na kwestie związane z audytem krajobrazowym i zgodnością części zapisów z obowiązującymi przepisami, a także konstytucyjne naruszanie prawa obywateli do dysponowania własnością. Nie brakuje jednak głosów, że nawet ewentualna reakcja wojewody może nie zakończyć sporu.

Coraz częściej pojawia się bowiem temat postępowań sądowych. Właściciele nieruchomości analizują możliwość dochodzenia swoich praw przed sądami administracyjnymi, a część z nich rozważa także roszczenia związane ze spadkiem wartości gruntów, a to – jeśli sady uznają rację skarżących – może gminę kosztować miliony z tytułu odszkodowań.

Przeciwnicy planu twierdzą, że tysiące działek znalazły się w strefach, które praktycznie uniemożliwiają lub znacząco ograniczają ich zabudowę. Według wyliczeń przedstawianych przez mieszkańców chodzi o około 3 tysiące nieruchomości. Szacowana utrata ich wartości ma sięgać dziesiątek milionów złotych. Niezależnie od tego, czy te wyliczenia okażą się trafne, czy też zostaną zakwestionowane przez ekspertów, jedno jest pewne: dla wielu rodzin nie jest to abstrakcyjny spór o dokument planistyczny. Dla nich chodzi o działki kupowane przez lata oszczędzania, o ziemię przekazywaną dzieciom, o zabezpieczenie emerytury lub inwestycję życia.

Referendum jak bumerang

Wciąż słychać również rozmowy o odpowiedzialności politycznej za przyjęte rozwiązania. Wśród mieszkańców pojawia się temat referendum dotyczącego władz gminy. Na razie są to nieformalne dyskusje, ale jeszcze kilka miesięcy temu mało kto przypuszczał, że planistyczny dokument wywoła tak silny społeczny opór.

Władze gminy przekonują, że Plan Ogólny został przygotowany zgodnie z prawem, przeszedł pełną procedurę konsultacji i uzyskał wszystkie wymagane uzgodnienia. Podkreślają, że dokument ma uporządkować rozwój przestrzenny jednej z najszybciej rozwijających się gmin w Polsce i zapewnić równowagę pomiędzy rozwojem a ochroną terenów przyrodniczych. Mieszkańcy odpowiadają jednak, że nie walczą z ideą planowania przestrzennego. Walczą o swoje nieruchomości.

Choć Plan Ogólny został uchwalony, trudno mówić o zakończeniu sprawy. Prawdziwy test dla tego dokumentu dopiero się rozpoczyna. Najpierw w gabinetach prawników i urzędników wojewody. Później być może przed sądami. A niewykluczone, że również przy urnach wyborczych.