Gdyby ktoś chciał napisać podręcznik pod tytułem „Jak w Polsce świętuje się sukcesy infrastrukturalne”, to Jantar Unity powinien trafić na okładkę. Bo oto mamy najnowocześniejszy polski prom, który dopłynął do Szczecina, ma zostać ochrzczony, pokazany mieszkańcom, ustawiony w roli wizytówki nowej jakości w polskiej żegludze. Normalnie powinniśmy się cieszyć, że inwestycję zakończono, że powstała realna jednostka, a nie tylko „stępka w powerpointach”.

Tyle że w Polsce, jeśli coś wreszcie wyszło, to nie jest to koniec historii. To dopiero początek wojny. I to wojny o to, kto jest prawdziwym ojcem sukcesu, kto ma prawo do dumy narodowej i czyje zdjęcie powinno wisieć nad trapem w salonie pasażerskim.

W efekcie Jantar Unity zaczyna uchodzić za wydarzenie niemal epokowe. Chrzest promu urasta do rangi tak ważnej, jakbyśmy właśnie powtarzali 966 rok, tylko zamiast wody święconej są flesze, zamiast Mieszka – konferencje prasowe, a zamiast kronikarza Galla Anonima – Facebook, memy i kłótnie o to, kto pierwszy dotknął blachy.

PiS: „To nasze dziecko, my podpisaliśmy kontrakt!”

Z narracji Prawa i Sprawiedliwości wynika, że sprawa jest jasna i prosta. Kontrakt został podpisany za ich czasów, zaczęły się prace, ruszyło cięcie blach, proces się rozkręcił. W skrócie: fundamenty położyła prawica, więc prawica uważa, że ma moralne prawo przyjąć gratulacje. Logika jest klasyczna: skoro budowę zaczęto wtedy, gdy my byliśmy u steru, to znaczy, że to my doprowadziliśmy do portu.

To opowieść o „programie, który działa” i o „wizji, która się materializuje”, nawet jeśli materializuje się już wtedy, gdy ktoś inny odbiera kluczyki.

KO: „My to dowieźliśmy i uratowaliśmy przed katastrofą”

Koalicja Obywatelska z kolei odpowiada mniej więcej tak: dobrze, że podpisaliście papier, ale papier nie pływa. Realny problem pojawił się później, kiedy inwestycja zaczęła się chwiać, rosły ryzyka finansowe i organizacyjne, a ktoś musiał to przejąć, uporządkować i dopiąć tak, żeby w ogóle dopłynęło do skutku.

W tej wersji historii to właśnie obecny rząd ma być tym, który „uratował projekt”, „znalazł rzetelne finansowanie”, „wyprostował sytuację” i finalnie doprowadził do tego, że prom jest dziś realnym statkiem, a nie symbolem politycznych ambicji.

I tu wchodzimy na poziom typowo polski: jeden obóz mówi „zrobiliśmy to”, drugi mówi „odkręciliśmy wasz bałagan”, a prom – nie mając nic do gadania – robi to, co do niego należy: stoi, błyszczy i czeka na chrzest.

Najzabawniejsze (a jednocześnie najbardziej męczące) jest to, że dyskusja szybko przestaje dotyczyć stoczni, technologii, harmonogramu czy kosztów. Ona zmienia się w coś o wiele bardziej emocjonalnego: konkurs patriotyzmu.

W pewnym momencie już nie rozmawiamy o tym, co zbudowano i właściwie po co, tylko kto ma prawo powiedzieć „Polska potrafi”. Kto jest bardziej narodowy, a kto mniej. Kto miał intencje czyste jak bałtycka bryza, a kto „chciał tylko propagandy”. Zaczyna się przerzucanie datami jak argumentami w sądzie: podpisanie kontraktu, cięcie blach, wodowanie kadłuba, próby morskie, przekazanie armatorowi, przybycie do Szczecina. Każdy etap to potencjalna flaga do wbicia: „Tu już byliśmy my”, „Tu dopiero weszliśmy my”, „To wtedy się zaczęło”, „To wtedy się urwało”, „To my przywróciliśmy”.

I tak sobie płynie ten prom przez internet, zanim jeszcze zdąży wypłynąć na regularną linię.

Najlepszy plot twist: bandera cypryjska

Kiedy już wydawało się, że narracje są rozpisane, a role obsadzone, pojawia się element, który zawsze jest w polskiej debacie jak deszcz w dniu imprezy plenerowej: kontrowersja. Bo oto najnowocześniejszy polski prom, budowany w polskiej stoczni, dla polskiego armatora, reklamowany jako dowód polskiej sprawczości… pływa pod banderą cypryjską.

W tym momencie dostajemy piękną sytuację, w której wszyscy mówią o dumie narodowej, a jednocześnie praktyka gospodarcza przypomina, że duma dumą, ale na morzu liczy się też optymalizacja kosztów i realia rynku. I nagle narracja patriotyczna zderza się z rzeczywistością, która jest mniej romantyczna, a bardziej księgowa.

Ten wątek jest o tyle ważny, że pokazuje szerszy problem: państwo od lat nie potrafi stworzyć takich warunków, żeby polskim armatorom opłacało się rejestrować jednostki w Polsce. A kiedy już mówimy o „narodowym sukcesie”, to nagle okazuje się, że sukces i tak płynie tam, gdzie jest korzystniej.

Co nam mówi ta cała wojna o chrzest?

Najciekawsze w historii Jantar Unity nie jest nawet to, czy jest najnowocześniejszy na Bałtyku, ani to, że ma napęd LNG i hybrydę. Najciekawsze jest to, jak błyskawicznie polska polityka potrafi zamienić gotowy, namacalny projekt w ring do walki o symbole.

To jest ten kraj, w którym finalizacja inwestycji nie daje ulgi, tylko daje paliwo do kolejnej debaty. W którym sukces musi mieć właściciela, bo jeśli nie ma właściciela, to nie da się go spieniężyć w politycznym przekazie. I w którym czasem można odnieść wrażenie, że najbardziej wybitnym Polakiem jest ten, kto głośniej krzyczy, że nim jest.

W całym tym krzyku warto zachować odrobinę trzeźwości. Bo z punktu widzenia mieszkańca Szczecina, Świnoujścia czy kogokolwiek, kto patrzy na sprawę bez partyjnych okularów, najważniejsze jest jedno: prom powstał. Jest. Pływa. Ma wozić ludzi i ładunki, a nie udowadniać komuś rację.

Gdyby polityczne zasługi dało się rozdzielić uczciwie, to pewnie należałoby powiedzieć: jedni zaczęli, drudzy dokończyli, stocznia wykonała robotę, a najważniejsze, żeby kolejne jednostki nie zostały już zakładnikami tej samej wojny.

Ale… w Polsce nawet chrzest statku musi być narodową bitwą – bo jeśli nie ma bitwy, to jak mamy wiedzieć, kto wygrał?