Sztuka rzeźbiarska jest jednym z najstarszych i najbardziej wyrazistych środków wyrazu artystycznego. Jej formy, kształty oraz symbolika od wieków towarzyszyły człowiekowi, dokumentując jego rozwój, wierzenia oraz postrzeganie świata. W szczecińskim Muzeum Narodowym znajduje się rzeźba Marii tronującej z Dzieciątkiem – to wyjątkowy zabytek. Rzeźba powstała blisko 800 lat temu. To świadectwo niezwykłych umiejętności dawnych mistrzów, ich wrażliwości na detal oraz głębokiego zrozumienia dla materii, z którą pracowali. Każdy jej element opowiada historię minionych epok, ukazując kunszt rzemieślników oraz trwałość dziedzictwa kulturowego.
Rzeźba Marii tronującej z Dzieciątkiem jest najstarszą z zachowanych maryjnych figur kultowych pochodzących z terenu Pomorza Zachodniego, jej powstanie datuje się na ok. 1260 rok.
– Reprezentuje typ przedstawienia określany mianem Tronu Mądrości (łac. Sedes Sapientiae), popularny zwłaszcza w środowisku zakonu cysterskiego – wyjaśnia Kinga Krasnodębska z Muzeum Narodowego w Szczecinie. – Tronem Mądrości nazywał Marię św. Bernard z Clairvaux (1090–1153). Termin zaczerpnięty z wczesnochrześcijańskich utworów literackich odnosi się do idei Marii stanowiącej tron Wcielonego Logosu – Mądrości Bożej, zgodnie z dogmatem jej Bożego rodzicielstwa – dodaje.
Typowy dla sztuki romańskiej hieratyzm postaci osiągnięto poprzez statyczną i niemal schematyczną kompozycję rzeźby budowanej z prostych brył, minimalizm gestów oraz rytmizację modelunku szat. Stylistyka ta docierała na Pomorze w XIII wieku poprzez Gotlandię stanowiącą ówcześnie centrum handlowe i artystyczne regionu bałtyckiego. Figury tego typu zwykle ustawiane były w nastawach ołtarzowych o strukturze baldachimowej.
– Fundacja prezentowanej rzeźby wiązana jest z zakonem cystersów z Kołbacza ze względu na jej pochodzenie. Gardno, gdzie figura została znaleziona, niegdyś należało do dóbr tego największego i najważniejszego w średniowieczu opactwa na Pomorzu – informuje Kinga Krasnodębska.
Rzeźba prezentowana jest na wystawie stałej Misterium Światła. Sztuka średniowieczna na Pomorzu.
