„Twoje synapsy migoczą za bardzo?” Wystawa, która podważa pojęcie „normalności”

Co by było, gdyby przestać naprawiać ludzi za to, że czują i myślą inaczej? Gdyby zamiast diagnozy zobaczyć konstelację? Właśnie takie pytania stawia nowa wystawa „Migotliwość Synaps”, która od 5 marca zagości w TRAFO Trafostacja Sztuki w Szczecinie.

To jedna z najbardziej intrygujących propozycji – projekt afirmujący neuroróżnorodność i zapraszający do spojrzenia na ludzkie doświadczenie poza kategoriami deficytu i zaburzenia.

Żyjemy w kulturze checklist i norm. Są katalogi objawów, są tabele „prawidłowych” reakcji, są oczekiwania dotyczące produktywności, wydajności i odporności. Jeśli twoje synapsy „migoczą” inaczej – masz się dostosować. Twórcy wystawy proponują zmianę perspektywy. Zamiast soczewki normy – soczewka potrzeb. Zamiast języka patologii – język różnorodności.

„Migotliwość Synaps” stawia w centrum doświadczenia osób neuroodmiennych, pokazując, że odmienność nie musi być problemem do rozwiązania, lecz potencjałem do zrozumienia. To zaproszenie do „myśloczucia” – spojrzenia na siebie i świat przez pryzmat wielozmysłowości, wrażliwości i procesualności.

Sztuka jako schronienie

W przestrzeni wystawy prace balansują między nadmiarem bodźców a potrzebą wyciszenia. Artyści i artystki dzielą się doświadczeniem przebodźcowania, przeciążeń i społecznej presji ciągłej adaptacji. Jednocześnie proponują widzom coś więcej niż narrację o trudności – oferują przestrzeń regulacji, zatrzymania i odpoczynku od hałasu schematów.

Wystawa pyta: co by było, gdyby zachwycić się kruchością? Uznawać chaos myślenia za wartość? Znieść konieczność ukrywania wrażliwości?

To nie jest ekspozycja o „zaburzeniach”. To opowieść o spektrum doświadczeń – o ciałoumyśle funkcjonującym w różnych rytmach i konfiguracjach. O samotności, która rodzi się z niedopasowania do dominujących struktur. I o sztuce jako miejscu, w którym można przestać się maskować.

W projekcie biorą udział m.in. Anna Bielawska, Kinga Chomać-Piechota, Jagoda Dukiewicz, Natalia Fiedorczuk, Dorota Kotas, Mateusz Kowalczyk, Zofia Kuligowska, Teresa Kurowska, Paulina Mazurek i Krystian Kamiński, Paweł Świerczek i Monika Popiel, Aleksandra Rogala oraz Magdalena Sawicka. Kuratorską opiekę nad wystawą sprawuje Kot.

To szerokie, wielogłosowe spojrzenie na neuroróżnorodność – nie jako temat medyczny, lecz jako realne, codzienne doświadczenie osób twórczych.

Otwarcie wystawy odbędzie się 5 marca 2026 r. o godz. 19:00 w TRAFO przy ul. Świętego Ducha 4. Ekspozycję będzie można oglądać do 11 czerwca 2026 r.

Projekt realizowany jest w ramach Ogólnopolskiego Programu Dotacyjnego Artystyczna Podróż Hestii.