Ponad godzinę trwało burzenie betonowego monumentu w centrum Pyrzyc. Obiekt upamiętniający Armię Radziecką zniknął z miejskiego krajobrazu po decyzji samorządu i przy udziale Instytutu Pamięci Narodowej. W jego miejscu ma powstać Skwer Niepodległości z nowym pomnikiem poświęconym walczącym o wolną Polskę.
W piątek w centrum Pyrzyc zakończyła się historia jednego z najbardziej kontrowersyjnych pomników w regionie. Betonowy monument przy ul. Kilińskiego, poświęcony żołnierzom Armii Radzieckiej, został rozebrany przy użyciu ciężkiego sprzętu. Operator koparki z młotem pneumatycznym przez ponad godzinę kruszył masywną konstrukcję, której upadek obserwowało około 150 mieszkańców.
Rozbiórka była efektem uchwały Rady Miejskiej w Pyrzycach, podjętej w lutym tego roku. Prace odbyły się w obecności zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Karola Polejowskiego oraz burmistrz Pyrzyc Marzeny Podzińskiej.
– To sowiecki obiekt propagandowy gloryfikujący okupantów Polski po 1944 roku – podkreślił w rozmowie z PAP Karol Polejowski.
Jak zaznaczył przedstawiciel IPN, od 2022 roku w województwie zachodniopomorskim zdemontowano już dziesięć podobnych pomników, a kolejne nadal czekają na usunięcie.
Burmistrz Pyrzyc przyznała, że monument od lat budził emocje i stał się symbolem lokalnych podziałów. Po zakończeniu przebudowy ulicy Kilińskiego teren ma zostać przekształcony w Skwer Niepodległości. W przyszłości stanie tam Pomnik Niepodległości, poświęcony wszystkim, którzy walczyli o wolność Polski.
Monument odsłonięto 21 lipca 1984 roku jako Pomnik Bohaterów II wojny światowej. Charakterystyczna betonowa ściana z granitową okładziną została ozdobiona płaskorzeźbą przedstawiającą głowę żołnierza w radzieckim hełmie oraz stalowymi elementami symbolizującymi zwycięstwo.
Według IPN obiekt był klasycznym przykładem komunistycznej propagandy, wzniesionym w latach 80., gdy w Polsce trwał okres stanu wojennego i represji wobec opozycji.
Choć sam monument przestał istnieć, nie wszystkie jego elementy trafią na gruzowisko. Napis „Bóg Honor Ojczyzna”, który dodano do pomnika już po przemianach ustrojowych, zostanie przeniesiony na cmentarz komunalny. Z kolei głowa radzieckiego żołnierza ma zasilić zbiory Muzeum Ziemi Pyrzyckiej jako eksponat dokumentujący historię miasta.
Instytut Pamięci Narodowej podkreśla, że usuwanie podobnych monumentów jest realizacją ustawy dekomunizacyjnej z 2016 roku. W ostatnich latach w Zachodniopomorskiem zniknęły już m.in. pomniki w Maszewie, Płotach i Nowogardzie. Według przedstawicieli IPN w regionie wciąż pozostaje jeszcze kilka obiektów uznawanych za symbole komunistycznej propagandy. Wśród miejsc wskazywanych do przyszłych działań wymieniane są m.in. Międzyzdroje.
