Technologie przyszłości, międzynarodowe projekty i NASA w Szczecinie – rektor ZUT ujawnia plany uczelni

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie konsekwentnie realizuje strategię umiędzynarodowienia i rozwoju innowacji. O tym, jak podpisane porozumienia, udział w globalnych projektach takich jak NASA Space Apps Challenge czy współpraca z partnerami z Jordanii i Kataru otwierają drzwi do międzynarodowych projektów badawczych, rozwijają kompetencje studentów i kształtują uczelnię przyszłości opowiedział w rozmowie z nami prof. dr hab. inż. Arkadiusz Terman, Rektor ZUT. 

Podpisane porozumienia określono jako strategiczne — jakie konkretne obszary badawcze i dydaktyczne będą ich filarem i czy wpisują się one w długofalową strategię internacjonalizacji ZUT?

Podpisane porozumienie wpisuje się w naszą długofalową strategię umiędzynarodowienia kształcenia i rozwoju naukowego poprzez wzmocnienie widoczności naszej Uczelni na arenie międzynarodowej, budowanie międzynarodowej sieci kontaktów instytucjonalnych, zwiększanie liczby międzynarodowych projektów realizowanych w Uczelni oraz tworzenie naszym studentom możliwości pracy przy międzynarodowych projektach interdyscyplinarnych rozwijających umiejętności i kompetencje, które są kluczowe w świecie nowoczesnych technologii i innowacji. To zdecydowanie kierunek, w którym ZUT chce się rozwijać. 

Inicjatywy takie, jak współpraca w ramach NASA Space Apps Challenge określamy jako strategiczne przede wszystkim dlatego, że otwierają one naszym studentom drzwi do środowiska międzynarodowego — zarówno w obszarze współpracy projektowej, jak i prezentowania wyników własnych badań w międzynarodowym gronie. To dla nich szansa na zdobywanie doświadczeń, które trudno zastąpić w warunkach lokalnych: praca w zespołach wielokulturowych, kontakt z różnymi metodologiami i standardami, a także możliwość udziału w prestiżowych wydarzeniach, na których prezentuje się rozwiązania na poziomie globalnym.

Udział studentów w międzynarodowym wyzwaniu organizowanym w ramach NASA Space Apps Challenge to duże wyróżnienie. Czy planują Państwo systemowo wzmacniać kompetencje projektowe i interdyscyplinarne studentów, aby podobne inicjatywy stały się stałym elementem kształcenia?

Zdecydowanie! Tak naprawdę to już się dzieje, jednym z rezultatów naszej aktywnej współpracy z partnerami akademickimi i biznesowymi w regionie, kraju i za granicą są projekty i inicjatywy angażujące studentów, którzy w ten sposób mogą budować właśnie takie kluczowe kompetencje. Podejmujemy wszelkie starania, by takich przedsięwzięć było jak najwięcej i mamy nadzieję na więcej podobnych inicjatyw i możliwości współpracy w przyszłości. 

Przykładem systemowego działania jest nasza aktywność w ramach międzynarodowego sojuszu Uniwersytetu Europejskiego EUNICoast, decyzja o dołączeniu do sojuszu była podyktowana m.in. chęcią zwiększenia możliwości działania dla naszych studentów – zakładamy, że dzięki tej współpracy możliwe będzie wprowadzenie elastycznych ścieżek kształcenia, studenci będą uczestniczyć w międzynarodowych projektach interdyscyplinarnych wspólnie ze studentami naszych partnerów i nabywać w ten sposób pożądane kompetencje. Innym przykładem jest systemowe wsparcie kół naukowych – w naszej Uczelni działa ich ok. 90 – zachęcamy studentów do dołączania do nich i rozwijania swoich pasji badawczych oraz współpracy z kołami z innych uczelni w Polsce i za granicą.

Udział naszych studentów w międzynarodowym wyzwaniu organizowanym w ramach NASA Space Apps Challenge pokazuje, że młodzi badacze i studenci naszej uczelni mają potencjał do pracy w środowisku projektowym o globalnym zasięgu. Takie inicjatywy są dla nas ważnym sygnałem, że rozwijanie kompetencji interdyscyplinarnych – łączących technologię, analizę danych, kreatywność i pracę zespołową – powinno być stałym elementem procesu kształcenia.

Jakie znaczenie dla pozycji naukowej uczelni ma obecność w międzynarodowych wydarzeniach takich jak konferencja ARCC–EAAE 2026 w Atlancie — czy traktują ją Państwo jako punkt wyjścia do budowy silniejszych konsorcjów badawczych poza Europą?

Wręcz kluczowe – udział w takich wydarzeniach zwiększa międzynarodową widoczność naszej Uczelni, na czym bardzo nam zależy. Zgodnie z przyjętą strategią rozwoju naukowego chcemy znacznie zwiększyć międzynarodową rozpoznawalność Uczelni, tak, by była postrzegana przez zagranicznych studentów, doktorantów i naukowców jako atrakcyjne miejsce nauki i pracy. Dążymy do zwiększenia stopnia umiędzynarodowienia prowadzonych przez nas badań naukowych, zakładamy, że konsekwentne zwiększanie naszej zagranicznej widoczności przełoży się docelowo na wzrost liczby silnych, międzynarodowych konsorcjów, również z partnerami spoza Europy. Międzynarodowe konferencje naukowe i branżowe są świetną okazją do nawiązania kontaktów, omówienia planów współpracy, co często owocuje konkretnymi projektami i zaproszeniami do konsorcjów badawczych. Bardzo kibicujemy takiej aktywności naszych naukowców i doktorantów, cieszymy się, że również studenci mają okazję w nich uczestniczyć.  

Czy współpraca z partnerami z Jordanii i Kataru otwiera nowe możliwości finansowania badań, np. w obszarze zielonych technologii, automatyki czy odnawialnych źródeł energii — i czy ZUT planuje rozwijać wyspecjalizowane centra badawcze w tych dziedzinach?

Może ta konkretna inicjatywa – badania przeprowadzone przez studentów i udział w konferencji – nie przełoży się od razu na finansowanie dużych, kilkuletnich projektów badawczych, ale na pewno jest ona istotnym zaczątkiem współpracy z tymi krajami. Jeśli chodzi o wypracowywanie rozwiązań w zakresie technologii dla zielonego przemysłu, odnawialnych źródeł energii czy innych kluczowych obszarów mających realny wpływ na jakość naszego życia i zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczym, nasi naukowcy prowadzą innowacyjne i interdyscyplinarne badania odpowiadające na aktualne wyzwania cywilizacyjne i potrzeby gospodarki opartej na wiedzy, na pewno planujemy rozwijać i wzmacniać takie zespoły. 

W najbliższym czasie ZUT stawiać będzie na jeszcze mocniejsze zacieśnienie współpracy z przemysłem. Jako Rektor podjąłem decyzję o powołaniu dwóch Pełnomocników (do spraw współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym oraz nieco bardziej twardej współpracy z przemysłem, w domyśle produkcyjnym). 

Dla uczelni, którą kieruję, technologie przyszłości jak sztuczna inteligencja, zielona energetyka, automatyka czy odnawialne źródła energii, stanowią równie ważne obszary rozwoju, w związku z tym cały czas rozwijamy określone centra badawcze, ale również kładziemy nacisk na biotechnologię, budownictwo, inżynierię mechaniczną, elektrotechnikę, czy architekturę. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie jest uczelnią kompletną, oferującą kierunki istotne z perspektywy rozwoju gospodarki. Cały czas pracujemy nad ich ulepszaniem w relacji z rynkiem pracy.

Zapowiedziane na 2027 rok sympozjum finałowe oraz mini-granty brzmią jak próba budowania własnego ekosystemu innowacji. Czy uczelnia zamierza w przyszłości stworzyć stały fundusz wspierający komercjalizację studenckich i doktoranckich projektów technologicznych?

Rzeczywiście, zarówno planowane na 2027 rok sympozjum finałowe, jak i mini-granty, są elementami budowania środowiska sprzyjającego innowacjom. Na tym etapie jesteśmy jednak w trakcie dopinania szczegółów związanych z samym sympozjum, dlatego nie możemy jeszcze zdradzać zbyt wiele — komunikaty w tej sprawie będą pojawiały się sukcesywnie.

Wspomniałem już, że ZUT posiada bogatą sieć kół naukowych, wspieramy je zarówno organizacyjnie i finansowo, jak i poprzez pomoc w aplikowaniu o zewnętrzne granty. 

Jeżeli chodzi o wsparcie komercjalizacji projektów studenckich i doktoranckich, to już dziś mamy do dyspozycji bardzo konkretne narzędzia. Dzięki działalności Regionalnego Centrum Innowacji i Transferu Technologii ZUT możliwe jest m.in. doradztwo, wsparcie w komercjalizacji, ochrona własności intelektualnej, poszukiwanie partnerów biznesowych oraz analiza potencjału rynkowego pomysłów. RCIiTT łączy naukowców z biznesem i pomaga wprowadzać innowacje na rynek, oferując m.in. szkolenia oraz wsparcie w pozyskiwaniu finansowania, w tym z programów Unii Europejskiej, takich jak Horyzont Europa. To narzędzia, z których mogą — i coraz częściej korzystają — nasi doktoranci oraz badacze. 

W jakim kierunku, w perspektywie najbliższych 5–10 lat, chce rozwijać się ZUT: czy priorytetem będzie umiędzynarodowienie, silniejsza współpraca z przemysłem, rozwój kierunków przyszłości (AI, zielona energia, technologie kosmiczne), czy raczej równoległe wzmacnianie wszystkich tych obszarów?

Stawiamy na zrównoważony rozwój, więc odpowiedź jest oczywista – jesteśmy zainteresowani równoległym wzmacnianiem wszystkich tych obszarów, przy czym postrzegamy umiędzynarodowienie oraz współpracę z przemysłem m.in. jako narzędzia wspierające rozwój kierunków przyszłości. 

W perspektywie najbliższych lat Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie planuje konsekwentnie wzmacniać swoją obecność na arenie międzynarodowej, rozwijając współpracę naukową z partnerami zagranicznymi oraz zwiększając mobilność kadry akademickiej i studentów. Kluczowym kierunkiem jest intensyfikacja udziału uczelni w międzynarodowych projektach badawczych oraz budowanie trwałych relacji z ośrodkami naukowymi i instytucjami badawczymi z całego świata. Ważnym elementem tej strategii będzie także zwiększenie liczby zagranicznych naukowców pracujących na rzecz uczelni oraz rozwój programów stażowych i wizyt naukowych dla pracowników ZUT.

Istotnym krokiem w realizacji tych celów było utworzenie pół roku temu Działu Współpracy Międzynarodowej, którego zadaniem jest m.in. rozwijanie relacji z partnerami zagranicznymi, wspieranie mobilności naukowej, inicjowanie udziału w projektach międzynarodowych oraz promocja osiągnięć naukowych uczelni na świecie. Jednostka ta koordynuje również działania ZUT w ramach sojuszu Uniwersytetu Europejskiego EUNICoast – sieci 12 uczelni z regionów nadmorskich Europy, która wspiera mobilność studentów i naukowców oraz rozwój wspólnych badań dotyczących wyzwań środowiskowych, społecznych i gospodarczych regionów przybrzeżnych.

Uczelnia aktywnie wspiera także udział naukowców w międzynarodowych programach badawczych, w szczególności w ramach Horizon Europe oraz inicjatyw mobilnościowych Marie Skłodowska-Curie Actions. Dział Współpracy Międzynarodowej prowadzi działania informacyjne, szkoleniowe i doradcze, które pomagają naukowcom skutecznie włączać się w międzynarodowe konsorcja badawcze i rozwijać współpracę z partnerami zagranicznymi.

Bardzo istotnym elementem umiędzynarodowienia uczelni jest również współtworzenie i rozwijanie regionalnej sieci NAWA–EURAXESS w województwie zachodniopomorskim. Inicjatywa ta zakłada budowanie systemu instytucji wspierających doktorantów, naukowców oraz ich rodziny przyjeżdżające do Polski, oferując pomoc w zakresie relokacji, integracji oraz funkcjonowania w nowym środowisku akademickim i społecznym.

Dzięki tym działaniom Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie dąży do zwiększenia swojej widoczności w międzynarodowej przestrzeni naukowej, rozwoju współpracy badawczej z partnerami z zagranicy oraz budowania otwartego, międzynarodowego środowiska akademickiego.