Nie jest to wystawa, którą ogląda się w pośpiechu. W TRAFO Trafostacji Sztuki w Szczecinie można zobaczyć ekspozycję, która prowokuje do refleksji nad władzą, religią, wychowaniem i mechanizmami wpływu na człowieka. „Ex Cathedra” Maryny Sakowskiej to jedna z najbardziej intrygujących propozycji artystycznych tego lata.
Wystawa prezentowana jest od końca czerwca i będzie dostępna dla zwiedzających do 20 września 2026 roku. To pierwsza tak obszerna solowa prezentacja twórczości szczecińskiej artystki w TRAFO.
Choć ekspozycja porusza uniwersalne tematy, jej początki mają bardzo lokalny charakter. Maryna Sakowska odwołuje się do własnych wspomnień z dorastania w Szczecinie na przełomie lat 90. i początku XXI wieku. Inspiracją stały się również miejskie legendy, w tym opowieść o pierwszej w Polsce czarnej mszy, która – według przekazów – miała odbyć się w 1986 roku na Wieży Bismarcka. To właśnie wokół tych historii artystka buduje opowieść o dorastaniu, subkulturach, fascynacji gotykiem i estetyką black metalu, ale przede wszystkim o wpływie instytucji i społecznych norm na kształtowanie ludzkiej tożsamości.
Jednym z najbardziej zaskakujących elementów wystawy jest sposób, w jaki powstają prace. Maryna Sakowska nie ogranicza się do tradycyjnego płótna. Maluje na starych tablicach szkolnych, fragmentach dżinsu czy nawet drapakach dla kotów. W swoich instalacjach wykorzystuje również znalezione przedmioty codziennego użytku, nadając im zupełnie nowe znaczenie.
Na obrazach pojawiają się niepełne postacie, zacierające się architektury, symbole religijne i elementy przypominające szkolne przestrzenie. Wszystko tworzy wielowarstwową narrację o strukturach władzy, podporządkowaniu i próbach buntu.
Wystawa o przemocy ukrytej w codzienności
Kurator ekspozycji Jakub Kosecki podkreśla, że „Ex Cathedra” opowiada o mechanizmach, które często pozostają niewidoczne.
Artystka inspiruje się teoriami m.in. Sylvii Federici oraz René Girarda, analizując rolę rytuałów, przemocy symbolicznej i społecznych systemów kontroli. Zamiast dosłownych komentarzy proponuje widzom obrazy pełne znaków, niedopowiedzeń i kontrastów. To wystawa, która nie daje prostych odpowiedzi. Zachęca raczej do samodzielnego odczytywania znaczeń i konfrontowania własnych doświadczeń z przedstawionymi historiami.
Maryna Sakowska należy do grona najbardziej rozpoznawalnych młodych artystek związanych ze Szczecinem. Ukończyła Akademię Sztuki w Szczecinie oraz Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu. Jej prace były prezentowane na licznych wystawach w Polsce i za granicą, a sama artystka jest laureatką oraz finalistką prestiżowych konkursów, w tym Biennale Rybie Oko i Artystycznej Podróży Hestii.
W swojej twórczości konsekwentnie podejmuje tematy związane z architekturą, cielesnością, pamięcią, krytyką feministyczną oraz relacjami człowieka z otaczającą go przestrzenią.
„Ex Cathedra” nie należy do ekspozycji, które ogląda się wyłącznie dla estetycznych wrażeń. To propozycja dla osób lubiących sztukę zaangażowaną, skłaniającą do refleksji nad historią, społeczeństwem i własnymi doświadczeniami.
Wystawę można oglądać w TRAFO Trafostacji Sztuki w Szczecinie do 20 września 2026 roku.
