Beton, fuszerka i korupcyjne widmo w Gminie Dobra. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała druzgocący raport podsumowujący wieloletnie inwestycje drogowe w samorządzie. Kontrola nie pozostawia suchej nitki na kierownictwie urzędu, obnażając porażający chaos, brak merytorycznych kompetencji, faworyzowanie wykonawców oraz ignorowanie wiążących przepisów prawa.
Kontrola NIK to druzgocący portret urzędowej indolencji. Jak wskazuje dokument, przez lata za kluczowe inwestycje odpowiadały osoby, które „nie posiadły wykształcenia drogowego, mostowego lub budowlanego”, a żaden z pracowników wydziału inwestycji „nie uczestniczył w szkoleniach dot. prowadzenia/nadzoru inwestycji drogowych oraz budownictwa drogowego”. Gmina nie sporządzała wymaganych planów rozwoju sieci drogowej, a decyzje o budowie dróg zapadały w sposób całkowicie uznaniowy i rozproszony. Jak ujęła to wprost Najwyższa Izba Kontroli, oceniając ten stan rzeczy, „Najwyższa Izba Kontroli ocenia, jako nierzetelny system planowania i wyboru inwestycji drogowych do realizacji”.
Z ustaleń inspektorów NIK wynika, że przez lata kluczowy wydział odpowiedzialny za inwestycje w Gminie Dobra (Wydział ds. Komunalnych i Inwestycji) funkcjonował w warunkach głębokiej prowizorki. Kontrolerzy ujawnili, że w latach 2019–2025 za planowanie i przygotowanie inwestycji odpowiadały osoby, które „nie posiadły wykształcenia drogowego, mostowego lub budowlanego”. Co więcej, żaden z pracowników nie uczestniczył w szkoleniach dotyczących prowadzenia lub nadzoru inwestycji drogowych i budownictwa drogowego.
„Najwyższa Izba Kontroli ocenia, jako nierzetelny system planowania i wyboru inwestycji drogowych do realizacji. Nie zostały określone i upublicznione udokumentowane kryteria ich wyboru; nie opracowano, wbrew art. 35 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, planów rozwoju sieci drogowej; wnioski społeczności lokalnej w zakresie budowy i remontów dróg, nie były rozpatrywane w trybie określonym w Dziale VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego”.
Afera wokół ul. Piaskowej: Fałszywe referencje i korupcyjne ryzyko
Prawdziwym symbolem urzędniczej samowoli stała się budowa ulicy Piaskowej w Wołczkowie. W tym postępowaniu doszło do skandalicznych zaniedbań. Wykonawca, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza, posłużył się sfałszowanymi dokumentami:
„W toku kontroli zwrócono się z pismem do Prezesa Spółki, w celu ustalenia rzetelności wystawionych referencji… Prezes poinformował, że wykonawca nie realizował żadnych prac na rzecz Spółki. Nie potwierdził referencji wykonawczych wystawionych przez Kierownika Oddziału w Szczecinie, wskazując jednocześnie, że nie był on upoważniony do wydawania w imieniu Spółki tego typu dokumentów”.
Mimo że urząd mógł i powinien wykluczyć oszukańczego wykonawcę, postąpiono zupełnie inaczej. Gdy ten ostatecznie odmówił podpisania umowy,
„Urząd niezasadnie unieważnił postępowanie, aby w wyniku kolejnego, udzielić temu samemu Wykonawcy zamówienia za wyższą kwotę wynagrodzenia” – o blisko 2,7 miliona złotych więcej.
„Wójt reprezentujący Gminę, jako Zamawiającego w postępowaniu na wykonanie ul. Piaskowej, nie zmienił dotychczasowej formy zabezpieczenia na zabezpieczenie w pieniądzu, mimo że Wykonawca nie przedłużył zabezpieczenia oraz nie złożył nowego zabezpieczenia”. Ten stan trwał bezprawnie przez aż 676 dni.
„Powyższe działania i zaniechania świadczą o możliwości wystąpienia mechanizmów korupcjogennych w działalności Urzędu takich jak: dowolność postępowania i brak jawności postępowania”.
Równie druzgocąco NIK oceniła kontrolę nad samymi placami budów. Okazało się, że dokumentacja techniczna była prowadzona fikcyjnie, a inspektorzy nadzoru nie wywiązywali się ze swoich obowiązków:
„W Urzędzie nie sprawowano prawidłowego nadzoru w zakresie prowadzenia dzienników budowy. (…) Inspektorzy nadzoru inwestorskiego, którzy na podstawie zawartych umów, mieli obowiązek kontroli prawidłowości prowadzenia dziennika budowy, nie podnosili braku w dziennikach informacji o okolicznościach mających znaczenie dla właściwego procesu budowlanego”.
„Powyższe zaniechania skutkowały ograniczoną sprawdzalnością udzielanych w toku kontroli wyjaśnień, w tym w zakresie zasadności wielokrotnych przedłużeń terminów wykonania robót budowlanych i wzrostu wynagrodzeń wykonawców”.
„Natomiast w zakresie ul. Piaskowej wykonawca nie udokumentował sposobu gospodarowania odpadami”, co w świetle przepisów o ochronie środowiska grozi gminie gigantycznymi karami administracyjnymi sięgającymi nawet 1 miliona złotych. Gmina zaniechała również skutecznego naliczania i egzekwowania należnych kar umownych od wykonawców.
Wnioski NIK są bezwzględne i żądają od władz gminy natychmiastowych działań naprawczych, szkoleń oraz bezwzględnego egzekwowania prawa i kar umownych. Raport ten stawia wielki znak zapytania nad transparentnością wydatkowania publicznych milionów w Gminie Dobra.