Polskie szkoły i przedszkola stoją przed jednym z największych wyzwań ostatnich lat. Najnowsze dane Ministerstwa Edukacji pokazują ogromny wzrost liczby dzieci wymagających specjalistycznego wsparcia. W ciągu dekady liczba uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zwiększyła się o 130 procent, a diagnoz autyzmu i zespołu Aspergera jest dziś aż dziesięć razy więcej niż dziesięć lat temu. Trend ten dotyczy całego kraju, w tym również województwa zachodniopomorskiego, gdzie szkoły i poradnie także odnotowują rosnące zapotrzebowanie na pomoc psychologiczno-pedagogiczną.
Alarmujące dane zostały przedstawione podczas posiedzenia sejmowej Komisji Edukacji i Nauki. Jak poinformowała wiceministra edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz, jeszcze w roku szkolnym 2015/2016 orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego posiadało około 150 tysięcy uczniów. Obecnie, w roku szkolnym 2025/2026, liczba ta wzrosła już do 343 tysięcy.
Jeszcze bardziej widoczny jest wzrost liczby diagnoz dotyczących spektrum autyzmu. O ile w roku szkolnym 2013/2014 takich orzeczeń było około 10 tysięcy, to dziesięć lat później liczba ta przekroczyła 101 tysięcy. To jeden z najszybciej rosnących obszarów wsparcia w polskiej edukacji.
Zmiany odczuwają również placówki w województwie zachodniopomorskim. Coraz więcej szkół ogólnodostępnych przyjmuje uczniów wymagających indywidualnego podejścia, dodatkowych zajęć oraz stałego wsparcia specjalistów. Z danych Ministerstwa Edukacji wynika, że ponad 73 procent dzieci posiadających orzeczenia uczy się właśnie w szkołach i przedszkolach ogólnodostępnych, zgodnie z decyzjami rodziców.
Rosnące potrzeby wymusiły również zwiększenie liczby specjalistów zatrudnianych w placówkach oświatowych. W ciągu zaledwie czterech lat liczba etatów psychologów, pedagogów specjalnych i innych nauczycieli specjalistów wzrosła z niespełna 22 tysięcy do ponad 57,6 tysiąca. Reforma wprowadzona przez Ministerstwo Edukacji zakłada obowiązkowe zatrudnianie specjalistów w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, aby dzieci mogły szybciej otrzymywać niezbędną pomoc.
Skala udzielanego wsparcia jest ogromna. W samym roku szkolnym 2023/2024 pomoc psychologiczno-pedagogiczna została udzielona blisko pięć milionów razy. Około 3,8 miliona form wsparcia zrealizowano bezpośrednio w szkołach i przedszkolach, a kolejne 1,2 miliona w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, z których korzystali uczniowie, rodzice i nauczyciele.
Za wzrostem liczby uczniów wymagających wsparcia idą również większe nakłady finansowe. W 2026 roku na kształcenie dzieci posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przeznaczono 27 miliardów złotych. Po raz pierwszy zastosowano również nowe zasady finansowania, które w większym stopniu uwzględniają potrzeby uczniów z autyzmem oraz niepełnosprawnościami sprzężonymi.
Eksperci podkreślają, że wzrost liczby diagnoz nie musi oznaczać nagłego pogorszenia stanu zdrowia dzieci. Wpływ na statystyki mają również większa świadomość rodziców, łatwiejszy dostęp do specjalistycznej diagnostyki oraz coraz skuteczniejsze rozpoznawanie zaburzeń neurorozwojowych na wczesnym etapie życia.
Jedno pozostaje jednak bez zmian – zarówno w Polsce, jak i w województwie zachodniopomorskim szkoły będą musiały w najbliższych latach jeszcze mocniej przygotować się na pracę z rosnącą liczbą uczniów wymagających indywidualnego wsparcia. Wszystko wskazuje na to, że będzie to jedno z najważniejszych wyzwań całego systemu edukacji.
