Dziś w całej Polsce tysiące wiernych uczestniczą w procesjach Bożego Ciała. Ulice miast i miasteczek wypełniają się wiernymi, dzieci sypią płatki kwiatów, a przy specjalnie przygotowanych ołtarzach odczytywane są fragmenty Ewangelii. Dla katolików to jedno z najważniejszych świąt w roku liturgicznym. Skąd jednak wzięła się ta tradycja i dlaczego procesje odbywają się właśnie dzisiaj?
Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, powszechnie nazywana Bożym Ciałem, jest świętem ruchomym obchodzonym w czwartek po uroczystości Trójcy Świętej. To dzień szczególnego uczczenia Eucharystii, czyli – zgodnie z nauką Kościoła katolickiego – rzeczywistej obecności Jezusa Chrystusa pod postaciami chleba i wina.
W tym dniu katolicy mają obowiązek uczestniczenia we mszy świętej. Sama procesja, choć najbardziej widoczna dla mieszkańców, stanowi dopełnienie liturgii i publiczne wyznanie wiary.
Charakterystycznym elementem Bożego Ciała są procesje prowadzące do czterech ołtarzy ustawionych na trasie przemarszu wiernych. Tradycja ta narodziła się w XV wieku na terenie Niemiec i przetrwała do dziś. Cztery ołtarze symbolizują cztery strony świata oraz cztery Ewangelie, które mają być głoszone wszystkim narodom.
Przy każdym z nich odczytywany jest inny fragment Ewangelii:
- św. Mateusza – o Ostatniej Wieczerzy,
- św. Marka – o rozmnożeniu chleba,
- św. Łukasza – o zaproszonych na ucztę,
- św. Jana – o sakramencie zjednoczenia.
Procesje Bożego Ciała pojawiły się na ziemiach polskich już na początku XIV wieku i bardzo szybko stały się ważnym elementem religijnego życia. Pierwsze udokumentowane procesje odbyły się w Płocku i we Wrocławiu. Z biegiem lat zwyczaj rozprzestrzenił się na cały kraj i dziś trudno wyobrazić sobie obchody Bożego Ciała bez przejścia ulicami miast i wsi.
Historia święta sięga XIII wieku. Za jego powstaniem stała augustianka, Julianna z Cornillon, która jako pierwsza zwróciła uwagę na potrzebę ustanowienia osobnego święta ku czci Eucharystii. Pierwsza procesja odbyła się w 1246 roku w belgijskim Liège za zgodą miejscowego biskupa. Kilka lat później sprawą zainteresował się duchowny Jakub z Troyes. Gdy został papieżem i przyjął imię Urban IV, doprowadził do ustanowienia święta dla całego Kościoła.
Bezpośrednim impulsem do wprowadzenia uroczystości miał być słynny cud eucharystyczny w włoskim mieście Bolsena w 1263 roku. Według przekazów podczas mszy świętej konsekrowane wino miało przemienić się w krew, pozostawiając ślady na korporale. Relikwia została później przeniesiona do Katedry w Orvieto, gdzie znajduje się do dziś. Rok później papież Urban IV bullą „Transiturus de hoc mundo” oficjalnie ustanowił święto Bożego Ciała dla całego Kościoła katolickiego.
Znaczenie procesji wielokrotnie podkreślali papieże. Jan Paweł II mówił, że procesje Bożego Ciała są „niezwykle wymownym świadectwem”, że Chrystus nadal prowadzi kolejne pokolenia wiernych przez historię świata. Z kolei Franciszek przypominał, że Eucharystia nie jest nagrodą dla doskonałych, lecz „pokarmem na drogę”, który daje siłę ludziom zmagającym się ze słabościami i codziennymi problemami. Dziś te słowa nabierają szczególnego znaczenia. W wielu miejscowościach procesje ponownie przejdą ulicami, przypominając o tradycji liczącej ponad siedemset lat i będącej jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Bożego Ciała w Polsce.
