„Bo stać go na więcej”, „Gdybym nie wiedziała, że ma taki potencjał, nic bym nie mówiła”, „Po byle jakiej szkole będzie miała byle jakie życie”, „Jak się będzie czuł, jak koledzy pójdą do lepszego liceum niż on?”…Tę litanię można mnożyć bez końca. Często wypowiedzi rodziców zaczynają się od stwierdzenia: Dla mnie i tak jest najlepszy, ALE…
Czas oczekiwania na wyniki egzaminów ósmoklasisty oraz matur często wpływa na pogorszenie relacji między rodzicami i dziećmi. Ci pierwsi z trudem znoszą pytania otoczenia, jak poszło ich pociechom a młodym daje się odczuć, że wszystko inne traci na znaczeniu i liczą się tylko punkty, procenty i statystyki. I tutaj zaczyna się największa trudność. Gdy dorośli zaczynają unieważniać wszystkie aspekty życia poza wątkiem szkolnym, w głowach dzieci rodzi się myśl, że to oceny, świadectwa, numer szkoły, do jakiej się dostaną, definiują ich wartość. Wtedy też trudno jest, w przypadku otrzymania niezadowalających wyników, przekonać nastolatków, że świat na tym się nie kończy. Takie błędne koło – od komunikatu brzmiącego w uproszczeniu: „Przegrasz swoją przyszłość” do przeciwnego: „Nie przejmuj się, będzie dobrze”. I dziecko tego drugiego komunikatu już nie weźmie, nie usłyszy. Odbierze go jako nieszczerość, zakłamywanie rzeczywistości. I – być może pierwszy raz w życiu – pomyśli, że jest życiowym „przegrywem”, nie nadaje się do niczego.
Nastolatkowie nie mają stabilnej samooceny i ich postrzeganie siebie jest w pełni zależne od komunikatów wysyłanych przez osoby z otoczenia – rówieśników, nauczycieli czy rodziców. Ale to postawa tych ostatnich ma kluczowy wpływ funkcjonowanie, nastrój, dobrostan psychiczny. Ciągła presja, wymagania, akcentowanie wszystkich potknięć i trudności, jakich nie potrafi przezwyciężyć dziecko, prowadzą do powtarzających się napięć a w konsekwencji do zaburzeń nastroju albo depresji u młodych. Brak wspierającej relacji z opiekunami osłabia zdolność młodych osób do radzenia sobie ze stresem, bo rodzic – zamiast w świadomy i dojrzały sposób kontenerować emocje dziecka – dokłada własne obciążenia, lęki, frustracje czy poczucie wstydu. I nie ma takiej możliwości, żeby rozwijający się mózg młodego człowieka udźwignął ten balast. Wtedy najczęściej dochodzi do eskalacji i kryzysu w rodzinie a jednocześnie jest to pierwszy moment, gdy rodzice rozglądają się za pomocą psychologiczną dla siebie – ale częściej dla swojej pociechy.
Można by było uniknąć piętrzenia się trudnych sytuacji, przejawów agresji z obu stron, gdyby opiekunowie mieli narzędzia w postaci wiedzy na temat psychorozwoju człowieka i wiedzieli, że głęboka, zdrowa więź z dzieckiem, którą budujemy od pierwszych dni życia dziecka – a nawet jeszcze w okresie prenatalnym – jest bazą do tworzenia bezpiecznego, opartego na zaufaniu i szacunku środowiska rozwoju. Nastolatek dorastający w poczuciu bycia akceptowanym, rozumianym i ważnym dla najbliższych dużo lepiej zniesie przełomowe sytuacje życiowe, będzie znał też swoje zasoby i niepowodzenia nie pozbawią go poczucia sensu życia.
Dlatego – w imieniu swoim i zespołu Fundacji Pełnia Wyrazu – mam ogromną prośbę o uważność na kondycję psychiczną nastolatków w tym niełatwym dla nich okresie. A jeśli, Rodzicu, obserwujesz niepokojące objawy u twojego dziecka – skorzystaj z pomocy psychologa, żeby upewnić się, że nie potrzebuje ono profesjonalnego wsparcia. Ważne jest reagowanie na czas.
Tak jak ważne jest, żebyśmy widzieli młodych ludzi jako osoby, za których funkcjonowanie, zachowanie i problemy ponosimy pełną odpowiedzialność.
———————–
Monika Lesner – psycholożka, interwentka kryzysowa, dziennikarka, kulturoznawczyni, psychoedukatorka. Członkini Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach. Obecnie przygotowuje się do egzaminu kończącego studia podyplomowe z suicydologii oraz rozpoczyna naukę w czteroletniej Szkole Psychoterapii Integratywnej w Poznaniu.
Prowadzi warsztaty psychoedukacyjne dla młodzieży, rodziców i kobiet oraz działania na rzecz profilaktyki depresji i przeciwdziałania przemocy wobec kobiet i dzieci. Prywatnie – mama dwóch córek i dwóch synów.
Prezeska Fundacji Pełnia Wyrazu i koordynatorka Strefy Dobrych Myśli. Monika Lesner została uhonorowana prestiżowym tytułem Szczecinera Roku 2023 w kategorii działalność społeczna. Statuetkę otrzymała w uznaniu za swoje zaangażowanie w edukację, pomoc charytatywną oraz wsparcie osób z niepełnosprawnościami.
———————-
Fundacja Pełnia Wyrazu oferuje bezpłatną pomoc psychologiczną dla dzieci i młodzieży (11 – 19 lat). Zadanie dofinansowane przez Gmina Miasto Szczecin, Wydział Spraw Społecznych w ramach realizacji projektu „Program wsparcia psychologicznego dla dzieci, młodzieży i nauczycieli”. Informacje i zapisy: tel. 661255666 (albo messenger Fundacja Pełnia Wyrazu).
