„Pod koniec XIX wieku, gdy rozwój lokalnego ruchu turystycznego przyspieszył i zaczęła krystalizować się kultura masowa, coraz modniejsze stały się suweniry z podróży, cieszące oko nabywcy i przypominające o interesujących wyjazdach krajowych, czy też zagranicznych” – tłumaczy Małgorzata Peszko z Muzeum Narodowego w Szczecinie. W jego zbiorach znajdują się niesamowite eksponaty z czasów sprzed wojny, które do dziś budzą zachwyt.

Przedmioty takie raczej w pojedynczych przypadkach posiadały wysoki walor artystyczny, zdecydowaną większość produkowano systemem manufakturowym. Przed laty były to „tylko pamiątki”, dziś zachwycają miłośników historii. Jednym z suwenirów, obok którego trudno przejść obojętnie, jest pamiątkowa popielniczka z wyobrażeniem Sediny. Została wyprodukowana przez Porzellanfabrik Friedrich Eger & Co. KG, Martinroda, jej powstanie datuje się na lata 1901-1939.

– Prezentowana popielniczka przedstawiająca Martktplatz (obecnie Plac Tobrucki) wraz ze słynną szczecińską fontanną autorstwa Ludwika Manzla (1858–1936), ukazującą mityczną boginię Sedinę na łodzi, z masztem żaglowym wspartym na barku, w towarzystwie boga handlu Merkurego, nimf oraz morskich potworów. Imię wymyślonej w XIX wieku boginki, personifikującej morski i handlowy charakter Szczecina, miało pochodzić od Sidinów – germańskiego plemienia z czasów starożytnych, które wedle późniejszych przekazów kronikarskich miało być założycielem grodu nad Odrą. Fontanna 14-metrowej wysokości szybko stała się symbolem miasta i jego wizytówką, chętnie umieszczaną na znakach towarowych lokalnych przedsiębiorstw, ale również pamiątkach turystycznych – opisuje eksponat Małgorzata Peszko

Wielkość wgłębień w prezentowanym egzemplarzu sugeruje, że popielniczka mogła być używana nie tylko do papierosów, ale i cygaretek oraz cygar.

Porcelanowy bucik

Ten suwenir jest bardzo charakterystyczny, to porcelanowy bucik malowany na glazurze, ze złoceniami.

– Ogromną popularnością cieszyły się różnego rodzaju pamiątki z podróży, zarówno akwarelowe jak i graficzne, które pełniły funkcję współczesnych pocztówek – wyjaśnia Anna Lew-Machniak ze szczecińskiego muzeum. – Niemniej modne były również porcelanowe naczynia produkowane na zamówienie w wersji „anonimowej”, dekorowane pejzażami oraz charakterystycznymi miejscami w Szczecinie, np. wizerunkiem zamku książąt pomorskich, czy starego ratusza w dzielnicy nadodrzańskiej. Przykładem takiego rodzaju suweniru jest porcelanowy bucik ozdobiony szlaczkiem oraz herbem Szczecina – głową czerwonego gryfa, symbolu książąt z dynastii Gryfitów, ze złotym dziobem i koroną na tle niebieskiej tarczy herbowej – wraz z napisem w języku niemieckim „Stettin”. Tego typu przedmioty mają dzisiaj dużą wartość kolekcjonerską – dodaje.

Puzderko znalezione podczas badań wykopaliskowych

Do czego można było wykorzystać to puzderko? Odkryto je podczas badań wykopaliskowych na szczecińskim Podzamczu, w obrębie kwartału V, pomiędzy ulicami Czwartkową, Warzywną, Małą Odrzańską oraz Rybaki. Prezentowane puzderko jest porcelanowym suwenirem przeznaczonym dla podróżnych odwiedzających przedwojenny Szczecin.

– Zostało wyprodukowane przez fabrykę porcelany leżącą w małej wiosce Martinroda w niemieckiej Turyngii, istniejącej od około 1900 roku. Założycielami „Porzellanfabrik Martinroda Friedrich Eger und Co” byli ojciec z synem, Friedrich i Hermann Eger. Przedsiębiorstwo w krótkim czasie stało się światową firmą znaną zarówno w kraju, jak i za granicą z eleganckiej porcelany najwyższej jakości – wyjaśnia Anna Lew-Machniak.

Powstanie tego suweniru datuje się na lata 1915-1939 i niewątpliwie było świetną pamiątką związaną ze Szczecinem, mogła skrywać damskie skarby.

Eksponaty te znajdują się w zasobach Muzeum Narodowego w Szczecinie. To bezcenne skarby opowiadające o przedwojennej historii miasta.